Navorsingsterugvoer oor die Tsantsabane area

Streek / Regional
Typography

Nadat die Universiteit van die Vrystaat  vroëer vanjaar die munisipale area van Postmasburg (Tsantsabane) be-soek het as deel van hul ekonomiese en be-stuurswetenskappe  afdeling se  navors-ingsplan, het  hul op 27 Junie 2017 tydens 'n inligtingsessie terugvoer oor 'n wye veld aangebied.
Die besoekende kenners en beplanners, Mnre Lochner Marais - navorser en Thomas Stewart en Stuart Denoons-Stevens van die Departement Natuur-en-Landbouweten-skappe het verskeie organisasies en instan-sies ingelig oor hul bevindings. Van die raadslede asook die GOP-beplanner van die munisipaliteit was teenwoordig.
Weens die opset van die plaaslike area en omgewing, was die fokuspunt hoofsaaklik die mynomgewing en bydraende faktore se invloed op die gemeenskappe.
By groter myne - waar 'n groot mate van meganisering teenwoordig is teenoor klein-er oop myne, heers daar verskillende om-standighede, was een van die bevindings. Die groei in dié myne is ook bevind is bo die gewone graad hoog, maar dit is nie sub-stansieel nie.
Onderhoude is met 1200 huishoudings oor 'n breë spektrum gevoer (waarvan 50:50 mynhuishoudings was en 250 uit die infor-mele sektor gekom het.) Ook 50 besighede is besoek – wat 'n goeie, omvattende studie behels.
Verskeie interessante bevindings is ge-maak, wat tot die beskikking van Tsantsa-bane munisipaliteit se GOP (Geïntegreede Ontwikkelings Plan) gemaak is. Die plaas-like GOP-beampte, Mack Jacobs, was deur-gaans met die kenners in verbinding.
Enkele van die bevindings was:
 Mynwerkers verdien meer salarisse en werk meer ure per week as nie-mynwerkers - ook meer as kontrakwerkers.
As gevolg van beter salarisse en meer werksure, is hul huishoudings beter af as nie-mynwerkers.
Ander gedetaileerde bevindings is : Breë werkloosheid behels 33%; beperkte werk-loosheid 26%, van die werkloses het 40% nog nooit gewerk nie. Van die wat gewerk het, is 50% langtermyn werkloses wat die af-gelope maand nie gewerk het nie.
Mynwerkers toon 'n sterk werksverband waarin hul baie tevrede met werksomstan-dighede is, alhoewel hul geringe maar nie erge “burn out” tendense toon.
Ook interessant is die feit dat 'n hoë per-sentasie respondente (2015-16) het verkies om in Postmasburg aan te bly as hul voor 'n keuse gestel sou word. word dat die inwonertal ook vergelykend toegeneem het.
In 2016 was die skatting dat die huis-houdings van 11 821 na 26 755 in 2035 sal verhoog – wat meer as dubbel die bevolking van die munisipaliteit in 2016 was. Op dié stadium was daar geen aanduiding dat myn-bedrywighede afwaarts sou neig nie – daar is aanvaar dat die toe huidige ekonomiese trajek net sou voortgaan. Daar was ook 'n onrealistiese verwagting in die vervaardig-ingsbedryf se groei vir Postmasburg beplan.
Behuising : In 2013 was 'n middel-klashuis vir R1,002-miljoen verkoop – in dié scenario is die prysval na R0,4208-miljoen (R1,3828m vergelykend met eiendom  el-ders in Suid-Afrika vir dieselfde periode.)
Weens die tekort aan voorsorg, visie en herstel van die ekonomie, kan 'n dorp vasgevang raak in 'n afwaartsontwikkel-ende dorp met min vooruitsigte en hoë af-hanklikheid van sosiale toelaes vir oor-lewing. Dit is die groeiende en kommerwek-kende neiging dwarsdeur die landelike ge-biede van SA.”- is aangehaal in die terug-voer.
Verskeie navorsingstatistieke is ook ten op sigte van water, sanitasie, elektrisiteit, ener-gie en vullisverwydering opgeteken en be-vat in sommige gevalle verrassende uitkom-ste, soos byvoorbeeld dat die emmerstelsel verkies word bo puttoilette. Ook dat eie wa-tervoorsiening verkies word. Dit kan moont-lik met pryse, die waterdruk of ander faktore verband hou. Gereelde en effektiewe vullis-verwydering is 'n algemene en prioriteitsaak by alle inwoners in alle gebiede.
Wat duidelik ervaar is in die navorsing, is die brose natuur van Postmasburg se eko-nomie weens  sy uitermatige afhanklikheid van die mynsektor(e) en sy kwesbaarheid as gevolg van veranderinge in skommelings en veranderings in die internasionale en na-sionale ystererts markte.
Die positiewe moet ook nie misgekyk word nie, het Mnr Marais ten einde gesê, maar alternatiewe ekonomiese stimuleerders saam met herstellende ysterertspryse laat telkens weer 'n lig in die tonnel verskyn.
Soos uit die gehoor ook genoem is, is dat voor daar soveel op mynhuise gesteun is, het die omgewing met landbou en ander voortspruitende moontlikhede vir 'n goeie bestaansekonomie en werksgeleenthede vir die omgewing se mense gesorg. Intrepe-neurskap bly ook 'n opsie wat veral met lei-ding, gewilligheid en skouer aan die wiel sit, menige huishouding kan bevoordeel.
Sulke indieptestudies is 'n goeie rigting-aanwyser waarop munisipaliteite en inwo-ners wat ingelig moet wees, beter voorsien-ing en beplanning aan die dag kan lê.
Misdaad, in verskillende vorme, het oor die tyd verhoog.